Байгаагаараа байх надад таалагддаг

Зүйлс гэдэг ерөөсөө маш энгийн байдаг. Аливаа зүйлсийн энгийнийг нэг ёсондоо үүслийг мэддэг нөхдүүд цаагуур чинь эрдэмтэн гэж нэрлэгдээд байна. Эсвэл өөрсдөө үүсгээд түүнийгээ бидэнд бодитой сайхан ойлгуулчих юм бол гарцаагүй нээлт билээ. Хэн нэгэн надтай санал нийлэхгүй байж болно. Угаасаа хүн бүхэнтэй санал нийлж сажилж явах хүсэл ч алга. За тэгэхээр яг энэ бүхэнтэй агаар нэгэн зүйлийг ярих гээд их холуур эхлэчихлээ. Би их энгийн. Энгийн ч гэждээ тийм байхыг хичээдэг. Тэгэхлээр ийм байх нь муу юу? Би заавал хээнцэр хэн нэгнийг дуурайх алба байх уу? Эсвэл хүссэнээрээ байна гээд хөөрхийлэлтэй байх уу? Үгүй дээ! Би их энгийн. Байгаа байдал минь л энэ. Надаас намайг битгий асуу харин та өөрөө л олоод харчих. Хэлсэн үг бүхэнээ бодож хэлдэг л бол хэсэгхэн өгүүлбэрээ тунгаагаад нэг үз л дээ. Даанч хэн нэгэнд би гэм хийхийг хүсээгүй. Хариу нэхэж ач тус ч хүсэхгүй. Ганц удаагийн шийдвэрийг гайхаад гайхаад би өөрөө ч мэдэхгүй нь. Лав миний чин хүсэл биш. Яагаад ингэх болсоноо тэнэг ухаандаа л үлдээе! Шаналал надад ухаарлыг авч ирдэг болохоор нилээдгүй дутуу байгаа юм байлгүй түүнтэйгээ л хэсэг хугацаанд өнжихөөс. Урт удаан тэвчиж бас чадахгүй. Нас, нэр хоёроо бодож амьдарсаар надаас л лав юу ч өөрчлөгдөхгүй нь. Явах хүрэх газар байвал хурдан очоод, яаж ч байсан хүссэн бүхнээ нэг л өдөр олноо гэж. За тэгээд хэлэх гээд байгаагаа хэлчих шиг боллоо. Байгаагаараа байх л надад таалагддаг. Битгий намайг өөрчлөх гэж өдөөгөөч!
Заримдагт өөрөө ордог ч бай заримуудад нь үүнийг зориулъя!

Р. Чойном – Зарим заримдагуудад зориулсан шүлэг
Загатнаагvй ч гэлээ миний гар
Заримуудад зориулж ганц шvлэг бичилгvй горьгvй нь
Замбараагvй дээ биш ч энэ хорвоо
Зарим нэг юмсаар гуа биеэ гутаажээ.
Замбуулин хэдий арвин тусмаа
Заваан юм төдий элбэг болжээ.
Заримдаг гийгvvлэгч ес байтал
Заримдаг хvн ерэн хувийг нь эзлэхэд хvрчээ.
Өөрснийгөө тэд хэзээ ч мэдэж чадахгvй байж
Өрөөл бусдыг тэд хэзээ ямагт
Өөчилж муучилж ховлож амьдрах нь
Өтөг шивхээр хооллогч өт хорхой мэт буюу.
Дөмгvvр ганган явбал дээрд vзэж нударган гэнэ.
Дөнгөж хувцастай явбал доорд vзэж гуйлгачин гэнэ.
Олонтой явбал атаархахдаа завхуул гэнэ
Орь ганцаар явбал аархахдаа зайгуул гэнэ.
Улаан мөнгө өөрөөсөө харамлаад өөрснөө
Ууж чадахгvй явж уусан хvнийг архичин гэнэ
Уу ид гэж зvгээр яваа хvнийг шахаж шахчихаад
Улаандаа гарсан ховдог гэж дэлхий дахинд зарлана.
Авгайгаасаа саллаа гэж өөрөө хаягдсан юм шиг уурлана
Авалгvй ганц бие явбал өөрөө суух албатай юм шиг муулна.
Амар мэндийг нь асуувал ярвалдаад хариу дуугардаггvй байж
Адилхан дуугvй өнгөрвөл их зан гаргалаа гэж уйлчих шахна.
Дориухан алхвал дайрчих шахлаа гэж гомдол тоочно
Доройхон явбал өөрөө дайрчих гээд хөл гар гишгэлнэ.
Мөнгө харуулчихвал гуйж авчхаад эргvvлж өгөхгvй
Мөнгөгvй цагтаа уулзвал нэг нvдээр харахгvй цааш эргэнэ.
Гэтэл энэ маань өөрөө ямар хvн бэ ?
Гэм буруугvй хазгай гишгэдэггvй ариухан амьтан уу ?
Гэвэл бас vгvй ээ ! Энэ хорвоод төрөөд
Гэтэж, тагнаж, ховлож, хутгаж явахаас өөрийг сурсангvй.
Ний нуугvй хэлэхэд булай бvхнийг vйлдээчин
Нийгмийн бөөс болж бусдын талхыг vмхээчин.
Зарим ийм заримдагчуудад зориулж өөрсөн шиг нь
Заваан шvлэг нэгийг бичлээ хайран ч гар минь !

Ёстой хүний тухай тууж /Борис Полевой/

Уншсан ном зохиолыг шүүн тунгаавал хөрш Зөвлөлтийн зохиолууд эрс ховор бөгөөд бодоод бодоод олдохгүй байсан чинь санаанаас ерөөсөө гарч өгөхгүй байсан тэр тууж нээрэн Зөвлөлтийн зохиолч Полевойнх шүү дээ гэж. Ингээд эрэл мухардалгүй ямар ч байсан энэ сайхан туужийн талаар бичих болсондоо туйлаас их баяртай байгааг яана.

Энэ тууж хүнд хэцүү дайны хатуу жилүүдийг дүрсэлдэг ч, хүмүүнд байж болох тэвчээр хатуужил, чин эрмэлзэлийг яахын аргагүй сайханаар гаргаж өгсөнөөрөө бусад ямар ч зохиолоос илүү сэтгэлд нэн тааламжтай үлджээ. Фашизмыг хөөн зайлуулах их дайнд Зөвлөлтийн бүх арми тэр чигээрээ оролцсон бөгөөд нисэх хүчний сөнөөгч онгоцны нисгэгч Мерсеев Алексейн эмэгнэлтэй бөгөөд баатарлаг ялалтын талаар өгүүлнэ. Алексей онгоцоо жолоодож яваад дайсны дайралтад өртөж сүйрнэ. Онгоц ойн гүнд шургалан унахад Алексей модонд өлгөгдөн азаар амьд үлдсэн боловч харамсалтай нь хоёр хөл нь тэсэхийн аргагүй өвчилсөн байдаг. Унасан өдрөөс хойш 18 өдрийн турш мөлхөж явсаар тосгоны бараа харна даа. Мод, мөчир түүж явсан хүүхдүүд түүнийг олж амийг нь авардаг тухай гардаг. Энэ хүний бие сайхан тэнхэрдэг ч харамсалтай нь 2 хөлийг нь тайрч авахаас өөр аргагүй болдог. 2 хөлгүй хүн эргээд сөнөөгч онгоцны нисгэгч болсон тухайг та зөвхөн энэхүү үнэн бодит түүхээс сэдэвлэсэн туужаас л олж унших болно. За хө монгол хэлээр аль 1954 онд орчуулагдан хэвлэгдсэн байсан шиг санаж байна. Одоо харин олдох болов уу. Төв номын сан болон Нацаг ер нь Горькийд ч гэсэн байгаа бизээ гэж найдна. Та эндээс жинхэнэ амьдралын төлөөх тэмцэл тэр дундаа мөрөөдөл хүсэл тэмүүллийн хүчийг мэдрэх болно. Уншвал сэтгэнэ, Унтвал сүйрнэ ээ гэж. За танд амжилт хүсье!

Үе үе, блогоо мялааж өврийн дэвтрээсээ…

Яруу найрагчид цөөрч шүлэгчид олшроод ирэхэд би хүртэл шүлэг бичдэг болчихжээ хөөрхий.

Би мэндэлж бүл нэмэхэд
Баяр бас бодол дагуулна
Бойтогтой насанд бодол ургахгүй ч
Балчир байхаасаа л түүнд умбасаан
Хорин хэдэн намрыг хорвоо дээр угтахдаа
Уйтай бас ухааралтай туулжээ
Амьдралын урсгалыг би тогтоохгүй ч
Агшин зуурын төрхөө үлдээнэ
Амсаад амтлаад жаргалд би ханалгүй
Арай л өөр зүйлийг хүсэж буйгаа мэдэрнэ.
Сэвтэх зүйл үгүй атал сэтгэл
Сэргэж өгөхгүй баахан зовооно
Дотогшоо гүн хөөрөлдөн суухад
Дорноос наран мандаж уужруулна
Асгараад үлдэх хүний сэтгэл
Мэлмэрээд урсах нулимсний үнэтэй
Би үхэж бие үлдэхэд
Навчис унаж намар болно.

medremj

Уйдахын аргагүй

more about "medremj", posted with vodpod

Зөвхөн ээждээ л дуулах зөөлөн шаргал аялгуу

Үртэй бүхэн үржиж, үндэстэй бүхэн дэлгэрдэг билээ. Эх үрийн нандин сайхан холбооноос илүү  бат бөх зүйл энэ ертөнцөд үгүй.  Ээжээ би танд хайртай шүү гэж хэлж байсан удаа бодоод байхад үгүй л бололтой. Хэлэлгүйгээр ойлголцдог энэ  хайрыг л жинхэнэ хайр гэх байхдаа. Ээжийнхээ тухай ярихад хоолой минь зангираад, тэр нэгэн намбалаг, дөлгөөн төрх нь тодроод ирнэ шүү дээ. Миний ээжийг хүмүүс хорхойд хоргүй гээд л ярьцгаадаг. Энэ үнэхээр үнэн зүйрлэл юм шигээ. Ээжийнх нь уур хүрээд л ярьж байна гээд л зөөлхөнөөр ярьж эхлэнэ шүү дээ. Уур нь хүрсэн хүн тийм зөөлөн дуу гарч байгааг би ээжээсээ л сонсдог. Айлын бага хүүхэд болохоор эрхийн талын зүйл бий нь бий. Гэхдээ энд зөвхөн сайхан зүйлсийг бичихийг зорьлоо. За ингээд зөвхөн ээждээ зориулаад зөөлөнхөн шаргал аялгууг эгшиглүүлэхгүй ч мөртүүдийг холбоод үзье!

Бодол задгай алхалъя!

Уур биеийг зовооно гэдэг бол бодол харин жинхэнэ зовоохоос илүү  шаналгаад байгаа юм бишүү. Амьд арзайж, мэнд мэлтийж явахад бодол дагаастай, сэтгэл шаналаастай. Бодсон зүйл сайхан ч бай саарч бай цаанаа л нэг шаналгаатай юмаа. Сайхан зүйл бодоход хэзээ нэг биелүүлнэ дээ, яавал биелэх вэ? гээд л дахиад бөөн бодол. Саар зүйл бодвол мэдээж л ямар олиг байх вэ? онцгүй зүйл бодсоноосоо болоод бүр ч илүү шаналах жишээтэй. Намайг тойрон бодол эргэлдэнэ. Бодсон бүхэн биелэхгүй ч бодохгүй байна гэж хэзээ ч үгүй. Бодсон, болсон бүхнийг унтаж байхдаа  зүүдлэвэл яах уу? Уг нь унтах мөч бодлоос ангижрах хэсэгхэн хугацаа юм шиг боловч, үгүй дээ бодол харин ч нэг чамайг орхихгүй зүүдээр дамжуулан айлчилна шүү дээ. За даа сүүдрээс өөр нөхөргүй гээд л сайхан сайхан зүйр үгс байдаг боловч шөнө саргүй бол сүүдэр хаанаас үүсэх билээ. Харин бодол бол шөнө, өдөр, салхи, шуурга юуг ч үл хамааран чамтай нөхөрлөсөөр байх болноо. Бодлоор дамжин бүх шийдвэрүүдийг гаргадаг. Бүр бүгдийг шүү. Ямар нэг шийдвэрлэхэд бэрх зүйлийг бодож байж шийддэг.  Аливаа зүйлийг төлөвлөхөд бас л боддог. Бас хэн нэгнийг санахаар түүнийг бодно, төсөөлнө. Тоог ч гэсэн бодож байж шийдийг олдог. Ийм болохоор  яаж ч байсан бодол чамайг дандаа дагасаар байх болно. Хааяахан тайван сайхан, сэтгэл тэнэгэр явахын тулд юу ч бодохгүй байж болох уу?  Юу ч бодохгүй байна гэж бодоод үздээ. Сайхан байгаа биз. Харамсалтай нь та бодоод үзээрэй, туршаарай. БОДОЛ, БОДОЛ, БОДОЛ …   Над шиг өөрийгөө шаналтал боддог хүмүүс хурдхан л асуудлаа шийдвэрлэхгүй бол мөд галзуурах вий гэж.

Монголоо хайсан монгол гэдэг шиг өөрийгөө хайсан танд

Хүмүүс өөрийгөө, хэт ирээдүйгээ мэдэх гэж янз бүрийн арга хэрэглэдэг. Зарим нь зурхай судалж эсвэл мэргэ төлөгчид ханддаг. Өөрөө өөрийгөө хайж олох гэж сэтгэл судлалын чиглэлээр ч хөөцөлдөөд амждаг. Гэвч чамайг чамаас өөр хэн ч, юу ч чам шиг сайн мэдэхгүй билээ. Гэхдээ зарим үед би чинь хэн бэ гэдгийг өөр өнцгөөс харахад тааламжтай санагддаг шүү дээ. Иймээс санамсаргүй олж уншаад үнэнд нилээдгүй ойр санагдсан Друидуудын зурхайг сонирхуулъя. Та ч гэсэн өөрийгөө өөр өнцгөөс хараад үзвэл ямар вэ? Би лав Чидун жимсний мод юм билээ. Харин та!Друидууд /druids – фр./ бол явцуу хүрээний тайлгач /бөө/ хүмүүс юм. Эдгээр хүмүүс нь уламжлалт домог үгс болон эртний галлудын /эртний францчууд/ ёс зэргийг өвлөсөн угсаа залгагч нар юм. Их Британи, Франц, Хойд Итали, Испани, Австри, Чехословак зэрэг орнуудад амьдарч байсан ба тэднийд өвөг дээдэс билээ.Друидууд хүний нүднээс далд шигүү ойд амьдардаг байсан ба ой модоо тахин шүтэж, ариун нандин гэж тооцдог байв. Модон дунд амьдарч байхдаа мод бүрийг чухалчилж тухайн үүлдрийн мод ба хүний зан хоёрын хоорондох холбоог олдог байсан байна. Хүн бүр мод шиг өөрийн гэсэн чанар чансаатай, дутагдалтай мөн тодорхой нөхцөл байдалд ургадаг хувирдаг гэж тэд үздэг байжээ. Алимны мод 23.XII-01.I; 25.VI-0.4.VII Агч мод 11.IV-20.IV; 14.Х-23.Х Жодоо мод 02.I-11.I; 05.VII-14.VII Самрын мод 21.IV-З0.IV; 24.Х-02.ХI Хайлаас мод 12.I-24.I; 15.VII–25.VII Мэлрэг мод 01.V-14.V; 03.ХI-11.XI Агар мод 25.I-03.II; 26.VII–04.VIII Туулайн бөөрний мод 15.V-24.V; 12.ХI-21.ХI Улиангар мод 04.II-08.II; 05.VIII–13.VIII Яшил мод 25.V–0З.VI; 22.ХI-01.XII Өмнө зүгийн картас мод 09.II-18.II; 14.VIII-23.VIII Граб мод 04.VI-13.VI; 02.ХII-11.XII Нарс мод 19.II-28/29.II; 24.VII-02.IX Инжрийн мод 14.VI–23.VI; 12.ХII-20.ХII Уд мод 01.III-10.III; 03.IХ-12.IХ Царс мод 21.III Далдуу мод 11.III-20.III; 13.IХ-22.IХ Хус мод 24.VI Шид мод 22.III-31.III; 24.IХ-03.Х Чидун жимсний мод 23.IХ Тэс мод 01.IV-10.IV; 04.Х-13.Х Эвэрлэг мод 21.ХII-22.ХII

Танихгүй эмэгтэйн захидал /С. Цвейг/

Австрийн нэрт зохиолч Стефан Цвейгийг “Танихгүй эмэгтэйн захидал” зохиолоор нь бид сайн мэдэх билээ. Би ч гэсэн энэхүү зохиолоор нь л анх энэ нэрийг мэддэг болсон. Ойрд блогтоо бичлэг оруулсангүй. Тэр тусмаа номны сэтгэгдэл бичсэнгүй уджээ.  Энэ зохиолчын бичих хэв маягийг өөрийнхөөрөө дүгнэвэл: хүүрнэсэн хэв маягтай, хүний сэтгэлийг хөдөлгөхүйц маш их мэдрэмжтэй  бөгөөд сэтгэл судлалын талаар нилээдгүй судалгаа хийсэн ч юмуу эсвэл мэргэшсэн байж болзошгүй  санагдав. Уншаад л баймаар сонирхолтой бас эмгэнэлтэй. Хүн бүр ингэж үнэнчээр дурладаг байгаасай гэж хэлмээр байвч хэтэрхий ийм гүн гүнзгий тэгээд өөрийгөө ойлгуулж чадахгүй бол нэг насны зовлон болох юм байна шүү гэж.

Зохиолч Р шуудангийн хайрцагаа шалгаад ирсэн захидлуудыг гүйлгэн харвал танихгүй бичигтэй хирнээ нэр бичигдээгүй хэтэрхий зузаан захидлыг хойш тавив. Шинэ сонинг гүйлгэн харж, тамхиа татах зуураа өнөөх захидлыг сонирхон задлавал эмэгтэй хүний таталсан бичигтэй захидал гэхээсээ илүү зохиолын гар бичмэл гэмээр зузаан ажээ. “Хэзээ ч намайг мэдээгүй чамдаа” гээд л эхлэсэн байхаар нь сонирхон цааш уншихаар шийднэ. За ингээд л танихгүй эмэгтэйгээс ирсэн захиаг хайрын эзэн зохиолч маань уншиж эхлэх нь тэр. Бүсгүй 13 настай балчир охин байхаасаа л хөршөөр нүүж ирсэн цэмцгэр зохиолчид дурласан, гэр нь өөр хотруу нүүж амьдын хагацал үзсэн, зүтгэн байж Венаруу эргэн ирж тэдний гэрлийг унтартал хүлээж зогсдог байсан, анхаарлыг нь арай гэж татаж хамт өнгөрүүлсэн 3 шөнөнийн тухай, өглөө явахад нь цагаан сарнай өгсныг, тэр 3 шөнөөс үртэй болсон, үр нь хүнд өвчнөөр дөнгөж сая амьсгал хураасан, өөрөө ч тахалд нэрвэгдэн хамаг бие нь шархирч буйг, хэд хэдэн удаа дахин учирсанаа, төрсөн өдөр болгоноор нь цагаан сарнай явуулдаг байсаныг, тэгээд бас энэ олон учралуудаас хэзээ ч өөрийг нь таниагүй тухай ер нь сэтгэл дотор байгаа тэр хүнтэй холбоотой нандин бөгөөд харуусмаар, гомдолломоор дурсамж бүхнийг нэхэн өгүүлнэ. Унших тусам сэтгэл зовоосон энэ зохиолыг нэгд нэгэнгүй бичихэд их зовлонтой юм болох нь байна. Зүгээр л сайхан уншаад үзээрэй. Надад лав маш таалагдсан. Харин танд яах бол. Уншаад сэтгэгдэлээ хуваалцвал мэдээж дуртай хүлээж авна.

TOP 100 Universities by TIMES

Би ер нь хэзээ тэр Англи хэлийг сурнаа. Хэцүү гэж боддоггүй ч ерөөсөө хийж өгөхгүй юм. Нэг өдөр л юм идэхгүй өнжвөл үхэх дөхөх байж тархиа тэжээхдээ тийм ч дуртай биш байгаад байдаг. Ээдээ энэ толгой ч өдөр ирэх тусам олгой болж байна уу даа. Ёооооё. Энэ нь ч юу юм бэ. Цаагуур чинь олон хэлтэй устай, юм үзэж нүд тайлсан, гахай тахианы мах идсэн хүмүүс туршлагаа хуваалцах л юм. Өөрийгөө л ялж чадвал туршлага сонссон сонсоогүй сурах л байх даа. Гэхдээ хүний үгийг сонсохгүй энэ биендээ төөрч явах ч бас гэмтэй шүү гэж. За за үг олдож үхэр холдох нь. Дэлхий гэдэг нэг гэрт маань биднийг боловсруулах олон л сургууль байна. Харин тэдгээрээс хамгийн хамгийн шилдгийг хүргэе. 2009 оны байдлаар.Нууцхан мөрөөддөгөө нуухгүй ээ би.

From: http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2009/results

2009 rank	School Name	Country
1	HARVARD University	United States
2	University of CAMBRIDGE	United Kingdom
3	YALE University	United States
4	UCL (University College London)	United Kingdom
5=	IMPERIAL College London	United Kingdom
5=	University of OXFORD	United Kingdom
7	University of CHICAGO	United States
8	PRINCETON University	United States
9	Massachusetts Institute of Technology (m…	United States
10	California Institute of Technology (calt…	United States
11	COLUMBIA University	United States
12	University of PENNSYLVANIA	United States
13	JOHNS HOPKINS University	United States
14	DUKE University	United States
15	CORNELL University	United States
16	STANFORD University	United States
17	AUSTRALIAN National University	Australia
18	Mcgill University	Canada
19	University of MICHIGAN	United States
20=	ETH Zurich (Swiss Federal Institute of T…	Switzerland
20=	University of EDINBURGH	United Kingdom
22	University of TOKYO	Japan
23	KING’S College London	United Kingdom
24	University of HONG KONG	Hong Kong
25	KYOTO University	Japan
26	University of MANCHESTER	United Kingdom
27	CARNEGIE MELLON University	United States
28	Ecole Normale Superieure, PARIS	France
29	University of TORONTO	Canada
30	National University of Singapore (NUS)	Singapore
31	BROWN University	United States
32=	NORTHWESTERN University	United States
32=	University of California, Los Angeles (u…	United States
34	University of BRISTOL	United Kingdom
35	HONG KONG University of Science And Tech…	Hong Kong
36=	École Polytechnique	France
36=	University of MELBOURNE	Australia
36=	University of SYDNEY	Australia
39	University of California, BERKELEY	United States
40	University of BRITISH COLUMBIA	Canada
41	University of QUEENSLAND	Australia
42	Federal Polytechnic School of LAUSANNE	Switzerland
43=	OSAKA University	Japan
43=	TRINITY College Dublin	Ireland
45	MONASH University	Australia
46	The Chinese University of HONG KONG	Hong Kong
47=	SEOUL National University	Korea, South
47=	University of NEW SOUTH WALES	Australia
49=	TSINGHUA University	China
49=	University of AMSTERDAM	Netherlands
51	University of COPENHAGEN	Denmark
52=	NEW YORK University (nyu)	United States
52=	PEKING University	China
54	BOSTON University	United States
55=	Technical University of MUNICH	Germany
55=	TOKYO Institute of Technology	Japan
57	HEIDELBERG University	Germany
58	University of WARWICK	United Kingdom
59	University of ALBERTA	Canada
60	LEIDEN University	Netherlands
61=	The University of AUCKLAND	New Zealand
61=	University of Wisconsin-madison	United States
63=	AARHUS University	Denmark
63=	University of Illinois, Chicago (uic)	United States
65	Catholic University of LEUVEN	Belgium
66	University of BIRMINGHAM	United Kingdom
67=	London School of Economics And Political…	United Kingdom
67=	LUND University	Sweden
69	Kaist – Korea Advanced Institute of Scie…	Korea, South
70=	University of YORK	United Kingdom
70=	UTRECHT University	Netherlands
72	University of GENEVA	Switzerland
73=	Nanyang Technological University (NTU)	Singapore
73=	WASHINGTON University In St. Louis	United States
75	UPPSALA University	Sweden
76=	University of CALIFORNIA, San Diego	United States
76=	University of TEXAS At Austin	United States
78	University of NORTH CAROLINA, Chapel Hil…	United States
79	University of GLASGOW	United Kingdom
80	University of WASHINGTON	United States
81	University of ADELAIDE	Australia
82	University of SHEFFIELD	United Kingdom
83	DELFT University of Technology	Netherlands
84	University of WESTERN AUSTRALIA	Australia
85	DARTMOUTH College	United States
86	GEORGIA Institute of Technology	United States
87=	PURDUE University	United States
87=	University of ST ANDREWS	United Kingdom
89	University College DUBLIN	Ireland
90	EMORY University	United States
91	University of NOTTINGHAM	United Kingdom
92=	NAGOYA University	Japan
92=	University of ZURICH	Switzerland
94	Free University of BERLIN	Germany
95=	NATIONAL TAIWAN University (NTU)	Taiwan
95=	University of SOUTHAMPTON	United Kingdom
97	TOHOKU University	Japan
98	Ludwig Maximilian – University of MUNICH…	Germany
99	University of LEEDS	United Kingdom
100	RICE University	United States

Өөрийн бодолтойгоо үлдэхийг зөвлөе!

Саяхан нэг сургалтанд суулаа. Энд дандаа л дотроо бодолтой, дороо суурьтай хүмүүс цугларчээ. Залуус юу бодож байгааг сонирхох санаатай очсон хэрэг л дээ би . Тэрнээс би гэдэг нөхөр нийгэм соёлын асуудлаас ангид байх дуртай бөгөөд энэ зангаасаа болж хамт олны эрүүний шөлөнд цадаж явдаг билээ нуух юун.  Хувь хүний хөгжлийг цогц утгаар тайлбарлаж жишээ баримт, ишлэл татаж боломжийн чих онгойлголт болсон шүү. Би тэр залуусыг ганц үгээр дүгнэхэд хэцүү юм. Тэнд очигсод нь өөрсдийгөө хайгч, байгсад нь хайгуулд туслагчид байв уу?  Ямартай ч  гаднах массын бодлоос шал өөр тааз сэтгэлгээг тэнд ажигласан. Бид нас залуу, цус шингэнээрээ л ижилхэн бөгөөд дотоод үзэл бодол, гадаад илрэлээрээ түмэнтээ өөр байлаа. 2008 онд Алтан шонхор хүртэж байсан Сайнаагийн ярьж хэлж байгаа даацтай, урамтай сайхан байлаа. Амитабад найруулага хийж энэ эрхэм шагналыг хүртсэн гэсэн. Би мэдээгүй сонсоогүй л явж байж. Бүгдийг олж сонсох албагүй дээ гэж өөрийгөө авч хоцров. Санаанд үлдсэн нь Сайнаа болохоос бусад нь мөн л үлдээхээр хүмүүс мэдээж биш. Нэг эссэ бичиж яруу сэтгэгч сонинд нийтлүүлээд сургалтын урилга авч очсон минь энэ. Усны талст, эерэг сэтгэлгээнд тулгуурлаж амьдрах, мөрөөдлөөрөө дүрслэл үүсгэх гээд л тэнд цөөнгүй сайхан зүйлсийг сонссоон. Ер нь тэгээд сонсох, мэдэх, мэдрэх зүйл үгүй ээ мөн их байх юмаа энэ амьдралд. Ганц найзыгаа баярлуулах завгүй л өөрийгөө хөгжүүлээд яваад байна уу энэ чинь. Чиний амьдралд сонсох, дуулах, ойлгох зүйл олонтаа тохиолдсон ч чамд хамгийн үнэнч бөгөөд байнга чамайг чиглүүлэгч нь чиний бодол байх болно. Магадгүй чи ямар бодолтойгоосоо хамаарч хэнээс юу сонсох ёстойгоо сонгох эрх нь чамд буй. Эцэст нь хэлэхэд өөрийнхөөрөө л амьдрахаас сайхан амьдрал энэ хорвоо дээр байхгүй бөгөөд өөрийн бодол чинь л чамтай хамт үлдээд байдаг нь нэн сонин. Үүнийг бас бодоод үзэхэд юун буруутах билээ.

Амитабаг таны мэргэн оюунд өргөе!

Яаж би Амитаба шиг, хөлөө цэцгэн өлзий завилах вэ?
Яаж би Амитаба шиг, чамайгаа бурханы тигд бүтээх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, хүйсний нууцыг хуруугаараа томьёолох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, хүүхний бэлхүүсийг алтан харганаар үйслэх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, газрын гүн дэх үндэсний үзүүр рүү залбирах вэ?
Яаж би Амитаба шиг, есөн эрдэнийн чулуугаар чамайгаа чимэх вэ?

Яаж би Амитаба шиг, уснаас гарсан бүсгүй эрэг дээр суугаагаар бодох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, шувуу исгэрэх, нохой хуцах мөн чанар нэгийг ойлгох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, модны навчис унахыг зүүдээ гэж бодох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, морь зогсоогоороо унтахыг далайн татралт гэх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, эхийн умайд хөврөл явагдахыг далайн түлхэлт гэх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, энэ биеэрээ нэгэн сайхан аялгуу болох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, үүдний цоорхойгоор тусах наран лугаа цацрах вэ?
Яаж би Амитаба шиг, үүлний сиймхийгээр шагайх саран мэт бултайх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, нисээд явчихсан шувуу адил анир алдрах вэ?
Яаж би Амитаба шиг, өөрийнхөө үсний ойчих чимээг сонсох вэ?
Яаж би Амитаба шиг, үүлс бүрхэж, мөс хучсан ч сая сая жилд үлдэх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, үхэл гэгч амьдаас агуулгатайг мэдэх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, дэнгийн гал руу эрвээхэй үйхэд жишимгүй суух вэ?
Яаж би Амитаба шиг, дэргэдийн ээжгүй болоход уйлахгүй байх вэ?
Яаж би Амитаба шиг, нэг дуу нэг зөгийг хөнөөдгийг мэдэх,
Яаж би Амитаба шиг, нэг шүлэг нэг цэцгийг үрдгийг ойлгох,
Яаж би Амитаба шиг, оргүй хоосон – алсад буй ертөнц гэдгийг таних,
Яаж би Амитаба шиг, орон цаг, амьдрал хоёр үгүйг мэдэх…

Бодол ихдэж, үг цөөрөхөд…

Бодоод байх нь ээ хэзээнээс ингэж санасан сарвайснаа сийрүүлдэг болчих воо. Бодлын холд хүрэхгүйгээс хойш бодоод бодоод бодын шийр 4 бусуу. Сэтгэлээ сэргэтэл хэзээ нэг инээлээдээ. Санаанд орохгүй нь лав уджээ. Бүх зүйлс болоод ч байгаа мэт, эсвэл бүүр үгүй ч мэтээ. Тэгэхлээр  би яг нойрмогхон  ядмагхан, яваад биш мөлхөөд байгаа юм болов уу. Хэ хэ мангар гунигтай айн. Ингэж бичихгүй л бол бөглөрөх гээд байлаа. Сэтгэл онгойж гэрэл сүүмийв. Шал дэмий санаашран суухад яасан их эвлэх юм бэ дээ энэ үгс ч одоо гэж…

Бодол ихдэж үг цөөрч

Бороо тархинд шивэрнэ

Цаг урсаж цаана нь гуниг үлдэж

Цас сэтгэлд бударна

Яаруухан эргэлдэх цагийн урсгалд

Яруухан дурдатгалаа гээгээ юу

Ядаж нэг ч мөр шүлэг надад алга

Яая гэхэв дээ би гуних дуртай юм…

Алхимич /Пауло Коэльо/

Пауло Коэльо өнөө үеийн хамгийн олон уншигчтай зохиолчдын нэг. Түүний зохиолууд 100 сая хувиар дэлхийн хамгийн олон хэлээр хэвлэгдэн гараад байгаа билээ. Пауло Коэльо 1974 онд Бразилд төрж, зохиолч болтлоо олон төрлийн ажил хийж үзжээ. Харин 1987 онд ном бичих хүсэлдээ хөтлөгдөн “Мөргөлчид” зохиолоо тууривсан аж. Пауло Коэльогийн удаахь тууж болох “Алхимич” нь хамгийн ихээр алдаршиж 30 сая хувиар хэвлэгдсэн юм. Нийтдээ 18 зохиол хэвлүүлсэн бөгөөд олон улсын зохиолын томоохон шагнал хүртсэний дотор Дэлхийн эдийн засгийн чуулганы Болор шагнал, Францын Лежион д’Оннёр ч бий. Пауло Коэльо 2002 онд Бразилийн Хэл Бичгийн Академийн гишүүн болжээ.

Миний муу сайн найз нартаа

Хэн ч билээ хэзээ ч билээ надад нэгэн сайхан зүйлийг ярьж өгч билээ. Тэрийг би одоо ч юмуу дараа ч юмуу  хэн нэгэнд заавал ярьмаар байна… Өчигдөрхөн халуухан хирнээ толгой эргэм уулзалт боллоо. Зохион байгуулчаад өөрөө гунигтай хоцорсныг эс тооцвол гарцаагүй сайхан бас эрхэм уулзалт.  Тэд бужигнаад л… том нь инээлдэж бага нь уйлаад л. Энд л жинхэнэ сэтгэлийн нандин бүхнээ дэлгээд тавьчихмаар тийм ариунхан, цагаанхан цугларалт боллоо. Их сургуульд сурч байхдаа би нээг их гөжүүд зантай гэхдээ их тэмүүлэлтэй оюутан байж билээ.

Юу хүссэнээ л биччихэе!

Найзынхаа блогоор шагайсан чинь сэтгэл хөдлөчихлөө. Ер нь би ч гэсэн бодсон санасанаа сараачаад л байвал тэр чинээгээр сэтгэл чилээрхэхгүй бусуу. Ойрд толгой их өвдөв. Магадгүй халууных бас их олон зүйлийг зөндөө, дэндүү ихээр бодсоных гэж оношилж байна.  Би үхвэл тархиндаа цус харвах байх шүү янз нь. Бүх байдаг цус нь толгой дээр овоорчоод тархи ажиллуулахгүй энэ мэтээр чөлөөт эргэцүүлэл бичих хугацаа гаргах юм гэж… Зун болохоор л хаашаа ч юм яваад өгмөөр санагддаг, энэ зун ч өөрчлөгдсөн зүйл еөөр алга даа. Угаасаа ч хэдэн хэдэн газрыг зорих төлөвлөгөөтэй байгаа. Үзье, харъя, мэдье, танья, ойлгоё оо.  Аавын бийд газар үз гэдэг. Миний үзэж ядсаар байтал тэр буурал тэссэнгүй дээ. Их л олон зүйлийг тантайгаа ярилцахсан даа. Одоо эргээд дурсахад. Нас энэ зэрэгт хүрсэн байхад ямархан зүйлийг үзэв дээ бүү мэд. Зовж зүдэрсэн нь ч хаашаа юм. Баярлаж бахдсан нь ч юу юм. Бас л мэдэхгүй юм даа.  За за тэгээд л сүүлдээ асуултын тэмдэгрүүгээ л орно биз. Би угаасаа их олооон юм бодсоор байгаад толгойгоо 180 градус эргүүлчихдэг нөхөр л дөө. Одоогийн байдлаар хийх ажил овоорчоод л байна. Даанч хийж эхлэнэ гэдэг бол хийхээсээ хэцүү гээд боддоо. Нэг эхлэх юм бол хэнээс ч дутахгүй хурдан, чанартай хийчихдэг гэж өөрийгөө бодноо бас ч гэж. Өөдрөг явахыг хүссэн хүн бүхэнд зориулсан өдөр тутмын 25 санамж дээр: Хийх зүйлээ зүрх алдалгүй барьж ав. Тэгвэл таны ажил бүтэмжтэй байж зорисондоо хүрэхэд ч хялбар болно…  гээд л бичсэн байдаг. Уг нь их дагаж мөрдөнө өө. Харин зарим үед (яг энэ мөч шиг)  биш болчоод байгаа юм л даа. Бааас тэрийн болгон ёс горимонд сүсэглэхгүй ээ. Яагаад хүссэнээрээ байж, өөрийнхөөрөө сэтгэж болохгүй гэж. Зам нь алдарсан нөхөр биш гээд л эрх чөлөөг ханхийлгэнэ шүү дээ. За даа тэгээд л бичээд байвал асуудал их гарч ирнээ хараад л байгаарай. Ингэсгээд түр зогсоочихоё. Нийгэмдээ, өөртөө бухимдахаараа өөрийнхөө ертөнцөд чимээгүй хашгираан хийнэ шүү дээ! Үргэлжлэл бий…

Нэг л намар тэр хоёр…

Сэтгэлийнх нь чанадад адуу янцгаана… Өвөө минь эгцхэн нуруутай, цэмцгэрхэн зассан сэрвэгэр сахалтай нүднээ нээг их дулаанхан сайхан хүн байж билээ. Цэргийн хүн байснаас ч тэр биз. Дарга голдуу хийж явсных уу цаанаа л төлөв, шударга. Иймээс ч олон жил модны үйлдвэрийн орлогч дарга хийхдээ ганц байшин хувьдаа барих санаагүй явсан шударга нэгэн. Зарим хүмүүсийн хэл амнаас болгоомжилсных. Харин тээр олон жилийн дараа хэлмэгдсэн аавынхаа цагаатгалын мөнгийг төрөөсөө авч сая л нэг байшингийн бараа харж билээ. Үлгэр дээр гардаг Оросын тосгон шиг жижигхэн тэр суманд аятайхан тохижуулсан хашаан дотор цав цагаан таван ханат гэрийн хоймрыг эзлэн суудагсан. Жижигхэн гэлгүй, сумаар хөөцөлдөх ажил ихтэйнх үү уналагын хоёр сайхан морьтой байлаа. Өндөр хээрийг унасан өвөө минь өндөр дээрээ бүүр өндөөр. Мориороо гангардаг Монгол хүний хийморь болсон хөлөг байсансан. Балчирхан байхад минь, өвгөрснийх үү харагдахаа больж нэг л өдөр хээр халзанг эмээллэдэг боллоо. Хээр халзан намхан л болохоос Өндөр хээрээс дутахгүй сайхан. Савнаасаа бусдыг дийлдэг идээнээс сэм сэмхэн амсчихдаг байлаа өвөө минь. Цэнхэрлэн харагдах уулыг уянгалуулан гэр дүүргээд л ороод ирдэгсэн дээ. Нас тогтоод намба юу нь суугаад ирэхэд, хатуу нь чангадсан ч, дуртай юм болиж болохгүй хатуугаа зөөллөн Хүрэн халзанаа унаад, Ононыг зорин нэрмэл хүртдэгсэн. Буцах замд салхи үлээнэ, бор дарс биеийг захирна. Даваа даввал л сум харагдана. Гунхсан эзэнд бол тээр хол. Юу юугүй дэлхий дайвалзаж нэг мэдхэнээ ойчиж орхиод төрсөн нутгийнхаа давааны ард бүхэл шөнөжин унтаад сэрмэгц чочиж үргэх нь бүү хэл хүзүүгээ шилгээн ялаархан зогсдог, Хүрэн халзанаа магтах дуртайсан даа. Уртаас урт дэлтэй сүрлэг гэж яана. Намар болгон адуун сүрэгт нь тавина. Холгүйхэн идээшлэн яваа тэд нь. Норвилон хайрханы дагавар уулс, сүрэгт хүргэх газрын эхлэл. Мацан байж өвөө бид хоёр оройд нь гараад ташуурддагсан. Өвс зулгаан газар чавчилж өөдөөс хараад л янцгаахад нь бор борхон нулимс бөмбөрөнхөн урсаад л. Айдаа адуу, эзэн хоёрын сэтгэлийн хайланд хүмүүжсэн билээ би. Зэрэг өтлөсөөн тэр хоёр. Өвлийн хүйтэнг ялгалгүй ялаархадаг болж, өвсний шимтэйг олж идэлгүй турж, сүргийн маналай азраганаас дутахааргүй сүр нь сүүмийсэн харц юугаар солигдож нэг л намар хээрийн боохойн идэш болсон дуулдлаа. Хэлээгүй ээ энэ тухай өвөө дөө. Шашин, хуварга алинд ч сүсэггүй өвөө минь санаа алдаад л эрхи эргүүлэн суухад, сайхан мэдээ биш дээ ямар сэтгэл шимшрээд, хоолой зангираад дуу байтугай авиа ч гаргаагүй өнгөрснөө санаж байна би. Хорвоогийн гэгээг нэгэнт мэдрэхээ болиж, холоо явах тухайгаа ярьж, өөрийнхөө байхгүй ертөнцөд хэрхэн амьдрах тухайг өгүүлэн, бие нь энд ч сэтгэл нь мөхсөн нь мэдрэгддэг боллоо тэр буурал. Намар болгон уйтгар төрүүлэн ирдэг шигээ тэр л намар хэзээ хэзээнээс уйтгартай бас буцаж билээ. Нэг л намар тэр хоёр…

Гомдлыг уураар тайтгаруулдаггүй, галыг тосоор унтраадаггүй

Н.БАГАБАНДИ

Гомдол бол сэтгэлд шивсэн өргөс билээ. Зүрхэнд шивсэн өргөс ч гэж хэлж болно. Гарт орсон өргөс тэрхэн хэсэгтээ тээртэй байдаг бол сэтгэл зүрхэнд шивсэн өргөс бүх биед нэн зовиуртай. Гарт орсон өргөс гарын дор, ядаж төдөх юмгүй түүнийг амархан сугалаад авчихна. Сэтгэл зүрхэнд шивсэн өргөс гараас хол, сугалан хаях тийм ч амаргүй. Гэхдээ зүрхний өргөс огт авагддаггүй зүйл биш. “Зүрхний өргөсийг сайн нөхрийн гар л авч чадна”. Гомдол олон янз. Хөнгөн гомдлоос голдоо ортол гомдох хүртэл гомдлын гашуун мөр сэтгэл зүрхэн дундуур гуниг тээн, гонсойлгон зурайна. Хөнгөн гомдлыг тайлах ч амар, мартах ч амар. Голдоо ортол гомдон хөрж хатсан сэтгэлийг гэсгээн дэвтээх үнэхээр хэцүү. Хамгийн ойрын хүмүүстээ харамсмаар муухай үг бүү хэл. Сэтгэл зүрхээрээ чамайг гэж явдаг хүнд сэтгэлд нь сэв суухаар сэрэмжгүй үг битгий хэл. Салшгүй сайн нөхөддөө марташгүй муухай үгийг бүү дуулга. Чамд найдаж, чамд итгэж, хорвоо дээрх хосгүй хүмүүсийн нэг гэж чамайг дээдэлж ирсэн хүмүүстээ хор хүргэж, хорсол дагуулах хорт муу үйл бүү үйлд.

МЭДЛЭГ БОЛ ХҮЧ

Н.БАГАБАНДИ

Шувууд даль жигүүрийнхээ хүчээр зах хязгааргүй уудам огторгуйд элин халин нисдэг билээ. Хүүхэд, залуус та нар танин мэдэхүйн орчлон ертөнцийн уудам орон зайд шувуу адил чөлөөтэй нисэх хүсэл мөрөөдөл тээж яваа, мэдээж. Нисэхийн тулд та бүхэнд шувуудын адил даль жигүүр хэрэгтэй. Энэхүү даль жигүүр нь мэдлэг юм. Мэдлэгээр жигүүрлэсэн хүн хүссэн газартаа хаалт хориггүй чөлөөтэй хүрч чадна. Хүчтэй, чадалтай байя гэвэл мэдлэгтэй бай. “Мэдлэг бол хүч”. Юунд ч дийлдэшгүй хүч.

Би хэн бэ?

Дэлхий дээр зургаан тэр бум хүмүүн уйлж, инээж, уншиж, бичиж, дуулж, бүжиглэж, бодож, сэтгэж, алдаж, онож… амьдарсаар. Энэ олны дундаас өөрийгөө бас бусдыг мэдрэн амьдрана гэдэг сонирхолтой бөгөөд их авъяас шаардсан хэрэг бололтой. Би, оршин байна гэдэг юутай аз вэ? Хэнээс ч, юунаас ч хараат бус сэтгэж чадаж байгаа нь хэний өгсөн, эсвэл хаанаас ирсэн шагнал вэ? Юу дуртайгаа бодож, мөрөөдөж чадна гэдэг хязгааргүй сайхан.

Эссэ хэрхэн бичих вэ?

Эссэ хэрхэн бичих вэ? Эссэ гэдэг харь хэлний үг болоод ч тэр үү, эссэ бичнэ гэдэг бидэнд нэлээд хэцүү даалгавар байдаг билээ. Тэгвэл чамд эссэ бичихийн энгийн нууцыг нээе. Энэхүү бяцхан нууцыг судлан мэдээд, өөрийн гарт оруулсан байхад чиний хувьд санаагаа олох, дэлгэрүүлэн бичих, төгсгөл хийх гээд эссэтэй холбоотой, тархи гашилгасан олон асуудлууд үгүй болж, ямар ч сэдвийн дагуу цэгцтэй, ойлгомжтой, сайн эссэг бичихэд хагас цаг л хангалттай байх болно.

Эссэ гэж юу вэ? Эссэ гэдгийн утга учрыг сайтар ойлгоогүй тохиолдолд эссэ бичихийн тухай санахын ч хэрэггүй биз ээ. Үүнийг ойлгохын тулд эхлээд нь хүн төрөлхтний нийгэмшин амьдрах болсны цаад шалтгаан тийш анхаарлаа хандуулъя. Нийгмээрээр амьдрах нь юугаараа давуутай вэ? Олуулаа байхын гол давуу тал нь бие биетэйгээ мэдээлэл солилцсны дүнд бүгдээрээ хөгжиж байдагт оршдог байна. Тэгэхээр ийнхүү мэдээлэл солилцохын тулд, мөн өөрийгөө бусдад илэрхийлэх, өөрийн үзэл бодлыг ойлгуулахын тулд хэл яриа бий болсон билээ. Харин бидний авч үзэж буй үндсэн асуудал болох эссэг агуулдаг бичгийн хэлний хувьд бол харьцангуй сүүлд үүссэн боловч бас л хүмүүсийн харилцааны хэлбэр юм. Товчхондоо эссэ бол “Хүн хүндээ өөрийн үзэл бодол болон сэтгэлийн хөдлөлөө илэрхийлэхэд зориулагдсан бичгийн хэлний нэгэн хэлбэр юм.” Бидний өдөр тутмын амьдралд тааралдаж байдаг бусад бичгийн хэлнүүд буюу лекц, сонингийн мэдээ зэргээс ялгарах онцлог нь гэвэл эссэ бол чиний өөрийн үзэл бодлыг илэрхийлэх боломж гэдэг утгаараа илүү ойр дөхөм давуу талтай байдаг. Өөрөөр хэлбэл, эссэ бол бидний уур хүрэм дайсан байх зүйл биш харин ч бидний хамгийн ойрын анд нөхөр болох учиртай юм аа.

“Зориг эс хүрвэл ухаан эс хүрнэ”

Монголын хүүхэд залуус бүгдээрээ суу билигтэн болж чадахгүй ч сурч мэдсэн, ажилсаг бүтээлч, зөв хүн байж лавтай чадна. Аливаа зүйлийг бүтээхэд биеэ мэдэх мэдэл, өөртөө итгэх итгэл, эр зориг хэрэгтэй. “Биеэ мэдвэл хүн, бэлчээрээ мэдвэл мал” гэсэн монгол үг бий.

Биеэ мэдэх гэдэг нь бүтээх үйлс, хүрэх зорилгоо ухаандаа бодон тунгааж, сэтгэлдээ мэдэрч, тэр бүгдээ бүтээх өөрийн чадал бололцоондоо гүн бат итгэх, улмаар эргэлт буцалтгүй итгэл үнэмшил болгох хувь хүний чадвар юм. “Биеэ мэдэж, бяраа таних”-ыг өвөг дээдэс бидэнд сургамжлан захисан.

Энэ нь биеийн бярыг хэлэхээсээ ухааны бядаа танихыг илүүтэй бодсон хэллэг юм. Тэгээд ч биеийн бөхөөр нэгийг давна, ухааны бөхөөр олныг давна гэж хэлэлцэж ирсэн нь эрдэм ухааныг эрхэмлэх гүн гүнзгий утга агуулгатай билиг сургаал билээ.